Lesmateriaal

---
Les 1:
Natuurverschijnselen in de muziek
---



 

 

 

 

 


Hoog-Romantiek
Tijdsperiode: ±1830 -  ±1850

De tijd
De tijd van burgers en stoommachines was een periode van vooruitgang, waarin de burgers een steeds grotere rol in de politiek gingen spelen. Ook de machines deden hun intrede. In de eerste helft van de negentiende eeuw was er een spanning tussen restauratie of vernieuwing. Er vonden verschillende revoluties plaats, waardoor de macht van de vorsten naar de burgers schoof. De burgers die rijk geworden waren beheersten het politieke, culturele en sociale leven. De arbeiders waren van hen afhankelijk, maar organiseerde zich en streed om bepaalde rechten te krijgen. Ook begon er een enorme technologische en industriële ontwikkeling op gang te komen. In Nederland kwam die industrialisatie pas in 1870 goed op gang.

De muziekontwikkeling
De Romantiek verbreedde zich tot een Europese beweging. Parijs werd het centrum (i.p.v. Wenen) met zijn vele inspiratiebronnen, met name in de Franse romantische literatuur (o.a. Victor Hugo, Alexandre Dumas). 
Berlioz’ Symphony fantastique (1830) illustreert de nieuwe tijdgeest.
Paganini’s demonische virtuositeit en Liszt’s heroïsche virtuozencarrière spreken bijzonder aan. Daarnaast zijn er Chopins toverachtige klanken, Schuberts dromerige muziek en spitse kritiek, Mendelssohns romantische classicisme, Wagners romantische opera alsmede Meyerbeers en Verdi’s successen.

Franz Liszt
Al heel vroeg werd bekend dat Franz Liszt een muzikale begaafdheid had. Het gezin verhuisde om het wonderkind les te laten krijgen bij Czerny. Een aantal jaren verhuisden ze naar Parijs, maar hij werd daar geweigerd aan het conservatorium, omdat Cherubini een hekel had aan muzikale wonderkinderen.
Door zijn nieuwe indrukken werd hij al gauw het lievelingskind van de Parijse salons.
Het beluisteren van Niccolò Paganini gaf Franz Liszt de stimulans om zijn pianotechniek verder aan te scherpen. Hij wilde de ‘Paganini van de piano’ worden.


Franz Liszt

Grote namen

Luistervoorbeeld
Louis Hector Berlioz woonde op een avond het toneelstuk van Shakespeare bij, Romeo and Juliet. Toen de actrice begon te spelen werd Louis Hector Belioz smoorverliefd op haar. Maar de actrice, Harriet Smithson, sprak geen woord Frans. Hij volgde haar heimelijk, stuurde cadeautjes en liefdesbrieven. Dit alles had tot resultaat dat Herriet Smithson bang voor hem werd. Zijn obsessie voor haar leidde ertoe dat hij het vijfdelige muziekstuk  Symphony fantastique schreef. Het is gebaseerd op een zelfbedacht verhaal: een jonge kunstenaar is krankzinnig verliefd op een vrouw die zijn liefde niet beantwoordt. Het muzikale thema dat in elk deel van de symfonie terug keert noemde hij een idee-fixe (hardnekkige, terugkerende gedachte). Symfonie fantastique week heel erg af van alles wat tot nu toe gecomponeerd was.
Het plan van Louis Hector Berlioz werkte: Herriet Smithson verscheen op de première en was helemaal weg van het stuk. Na het concert ontmoetten ze elkaar, zagen elkaar regelmatig en gingen trouwen!

Toen en nu
De muziek van de Romantici is ook gebruikt voor modernere popliedjes, vergelijk de volgende muziekstukken en liedjes maar eens met elkaar:
Giuseppe Verdi – Slavenkoor à Freddy Breck – Uberall auf der Welt
Giuseppe Verdi – Rigoletto – Caro nome à The Peels – Juanita Banana
Giocchino Rossini – Il barbiere di Siviglia à Dorus – Figaro
Johann Strauss – Als flotter Geist à Dolf Brouwers – O wat is het toch fijn