Lesmateriaal

---
Les 1:
Carnaval der dieren, de zwaan
---



 

 

 

 

 


Laat-Romantiek
Tijdsperiode: ±1850 -  ±1890

De tijd
De tijd van burgers en stoommachines was een periode van vooruitgang, waarin de burgers een steeds grotere rol in de politiek gingen spelen. Ook de machines deden hun intrede. In de eerste helft van de negentiende eeuw was er een spanning tussen restauratie of vernieuwing. Er vonden verschillende revoluties plaats, waardoor de macht van de vorsten naar de burgers schoof. De burgers die rijk geworden waren beheersten het politieke, culturele en sociale leven. De arbeiders waren van hen afhankelijk, maar organiseerden zich en streden om bepaalde rechten te krijgen. Ook begon er een enorme technologische en industriële ontwikkeling op gang te komen. In Nederland kwam die industrialisatie pas in 1870 goed op gang.

De muziekontwikkeling
Het gevoelselement kwam tot het uiterste: van heftige smart tot uitbundige vreugde werden in de muziek herkenbaar.
In deze periode werden ook zangstemmen aan het symfonieorkest toegevoegd.
Klanken werden massaal en ondoorzichtig.
Ook andere landen kregen een betekenisvolle rol (naast Duitsland en Oostenrijk).


 

Camille Saint – Saëns
In 1886 componeerde hij Het Carnaval der dieren. Dit werd waarschijnlijk het bekendste werk van Camille Saint – Saëns, maar hijzelf heeft er geen noot van gehoord. Hij vond het stuk als serieus componist niet bij zijn imago passen en hield daarom een uitvoering tegen.
De werken van Camille Saint – Saëns hebben veel componisten geïnspireerd. Van Maurice Ravel is bekend dat hij vrijwel altijd een zakpartituur op zak had van onder andere Camille Saint – Saëns tweede pianoconcert. In 1977 scoorde Yvonne Keeley een nummer-1-hit in Nederland: If I had words. Het nummer was afgeleid van de variant van de Gregoriaanse Dies Irae-melodie die Camille Saint – Saëns gebruikt in het presto uit de derde symfonie.


Camille Saint – Saëns

Grote namen

Luistervoorbeeld
Antonín Leopold Dvořák is op 51-jarige leeftijd naar Amerika gegaan voor het pas opgerichte National Conservatory of Music. Hij hield het daar drie jaar uit. Hij leerde in de periode dat hij in Amerika was de Indiaanse en Afro-Amerikaanse muziek kennen en componeerde toen zijn bekendste stuk, zijn Symfonie nr. 9 (Uit de Nieuwe Wereld). Uit de Nieuwe Wereld lijkt typisch Amerikaanse muziek, maar een Tsjech zou beweren dat het Boheems klinkt.

Toen en nu
De muziek uit de Laat-Romantiek is ook voor popmuziek gebruikt, vergelijk de volgende muziekstukken en liedjes maar eens met elkaar:
Camille Saint – Saens – Symfonie nr. 3 (Orgel) à Yvonne Keeley - If I had words
Edvard Hagerup Grieg – Pianoconcert à Kokomo, his piano & orch – Asia minor
Pjotr Iljits Tsjaikovsky – Pianoconcert nr. 1 à Jackie Wilson – Alone at last