Lesmateriaal

---
Les 1:
Beethoven,
Frits de muis

---



 

 

 

 

 


Strijkkwartet
Tijdsperiode: ±1780 - ±1815

De tijd
We bevinden ons in de tijd van de pruiken en revoluties. Het ging in deze tijd niet meer zo goed met de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Frankrijk en Engeland namen de leiding van het handelsgebied over. De regenten gedroegen zich als edelen en vorsten en gingen pruiken dragen. In 1789 brak de Franse Revolutie uit en later veroverden de Fransen de Nederlanden. Er was in de tijd van de pruiken en revoluties nog steeds sprake van de stadssamenleving. Er werd wereldwijd gehandeld, onder andere in slaven. De macht van de vorst nam toe, wat een machtsstrijd tussen nationale staten opleverde. 

De muziekontwikkeling
De vroeg-Klassieke muziek is zo doorzichtig en logisch dat de luisteraar de opbouw makkelijk kan herkennen. De melodieën zijn kort en de motieven liggen goed in het gehoor.

Sonatevorm in  sonate, concerten, concertaria, symfonie worden in deze periode bijna tot volmaakte vorm gebracht. Een sonate is aanvankelijk, in tegenstelling tot de cantate (gezongen muziek), een instrumentaal speelstuk. De sonate was het belangrijkste  instrumentale genre in deze periode. Een sonate voor een compleet concert wordt een symfonie genoemd. Een symfonie bestond eerst uit drie delen, later bijna altijd uit vier. 
Een meest gangbare opbouw van een symfonie:


Een strijkkwartet werd in deze periode een belangrijk genre in de kamermuziek. Een strijkkwartet bestaat uit een eerste viool, tweede viool, altviool en cello.
De piano kwam in de plaats van de  klavecimbel.

Franz Joseph Haydn: 8-jarig jongentje op koorknapenschool te Wenen. Toen hij de baard in de keel kreeg werd hij weggestuurd. Hij werd toen cellist en pianoleraar. Hij werd vervolgens als kapelmeester aangesteld en schreef toen geestelijke muziek, opera’s, kwartetten en de helft van zijn symfonieën.


Franz Joseph Haydn

Wolfgang Amadeus Mozart componeerde, dankzij de opvoeding van zijn vader, al pianoconcerten op zijn vierde. Kort daarna schreef hij zelfs zijn eerste symfonie. Toen hij elf jaar oud was componeerde hij de opera Bastien en Bastienne. Hij componeerde zo gemakkelijk, de muzikale ideeën kwamen zomaar in zijn hoofd, hij hoefde dit alleen nog maar op te schrijven.


Wolfgang amadeus mozart


Ludwig von Beethoven gebruikte stormachtige tempo’s en ritmen. Hij was in zijn vroege werken ‘classicist’, maar later gebruikte hij muziek als een krachtig middel voor individuele expressie. Hij heeft 32 pianosonates geschreven.


Ludwig von Beethoven

Grote namen

Luistervoorbeeld
De bekendste symfonie van Beethoven is zijn vijfde, met het beroemde stukje van de vier tonen ‘ta-ta-ta-taaaaaaaaaa!’ Het eerste deel van de vijfde symfonie heeft heel duidelijk sonatevorm:

Het ‘ta-ta-ta-taaaaa’ helemaal aan het begin noemde Beethoven ‘het Noodlot dat op de deur klopt’.


Toen en nu
De muziek van Beethoven en Mozart is gebruikt voor de popmuziek van tegenwoordig. Vergelijk de volgende muziekstukken en liederen maar eens met elkaar:
Wolfgang Amadeus Mozart – Klarinetconcert à Vicky Brown – Stay with me
Ludwig von Beethoven – Mondschein sonate à Shangri-La’s – Past, present & future
Ludwig von Beethoven – Symfonie nr. 5 à ELO – Roll over Beethoven
Ludwig von Beethoven – Symfonie nr. 5 à Walter Murphy - A fifth of Beethoven
Wolfgang Amadeus Mozart - Menuet uit Symfonie no. 39 à Tom Parker – no. 39
Ludwig von Beethoven – Symfonie nr. 6 à Tom Parker – If we could only